Osman ESKİCİOĞLU

İSLAM HUKUKU VEYA İSLAM FIKHI


Osman ESKİCİOĞLU
26 Ocak 2017 Perşembe 17:32

OSMAN ESKİCİOĞLU

İslam âlimleri, hukuk yerine fıkıh, hukuk ilmi yerine fıkıh ilmi tabirlerini tercih etmişlerdir. Bununla beraber bunların aralarında fark vardır. Şöyle ki: “Hukuk ve hukuk ilmi ile insanlar arasında cari muamelelerle ilgili bir ilim kastedilir. Fıkıh veya fıkıh ilmi ise hem bu muameleler, hem de dini vecibe ve vazifelerle, başka bir tabirle, ibadet hükümleriyle ilgili bir ilimdir. Bu cihetle fıkıh ilminin sahası daha geniş bulunmaktadır."642 Fuat Köprülü de fıkıh için "geniş manasıyla İslam hukuku" ifadesini kullanmaktadır.643 Ömer Nasuhi Bilmen, İslam dini, dinlerin sonuncusu, İslam şeriatı da şeriatların sonuncusudur, diyerek İslam hukukuna ayrı bir değer vermektedir. İslam fıkhının müstakil bir hukuki müessese-kurum olduğunu ifade eden Bilmen, bu hukukun Kitap, Sünnet, İcma ve Kıyas gibi dört esasa dayandığını ve süratle tedvin edildiği hakkında Corci Zeydan'ın düşüncelerine yer verir.644 Corci Zeydan, İslam Medeniyeti Tarihi adlı eserinde İslam Hukuku ile ilgili olarak şunları söylemektedir: "Müslümanlar, kanuni hükümlerini Kur'an-ı Kerim ile Hadis-i Şeriflerden almışlardır. Müslümanların İslamiyet'in çıkışından itibaren gerek Kur'an-ı Kerim'i ve gerek hadis-i şerifleri ezberlemeye ve öğrenmeye ne kadar önem verdiklerini daha önce göstermiştik. Binaenaleyh o zamandan sonra iki, üç asır geçmeden İslam kanun ve nizamları kemal mertebesine erişmiş ve fıkıh ilmi meydana gelmiştir. Fıkıh, dünyanın en yüksek kanuni hükümlerini kapsar. Müslümanlar nasıl süratle dini kurup yaydılar ise bunda fıkıhta da öyle bir süratle muvaffak olmuşlardır." 645 İslam hukukunun varlığını, kendisinin ve metodunun orijinalliğini ve nev-i şahsına münhasır, sü-i jenerist bir hukuk olduğunu yalnız Müslümanlar değil,görüldüğü gibi gayr-i Müslimler dahi itiraf etmektedirler. İslam hukuku üzerine geniş incelemeleri bulunan Joseph Schacht, "İslam hukukunu anlamadan İslam'ı anlamak imkansızdır." emektedir.646 Ali Himmet Berki de İslam hukuku hakkındaki görüşlerini şöyle ifade ediyor: "Semavi hukuk tamamen ilahidir. Bilhassa hiçbir değişim ve başkalaşmaya uğramayan İslam hukuku, dini kaynaklara dayanır. Hiçbir milletin hukukundan ilham almış veya onun etkisi altında gelişmiş değildir. Hukuk mesleğine katılanlardan bazıları, İslam hukukunun Roma hukukundan ilham aldığını söylerler; fakat her iki hukukun hükümlerini ve bunların dayandığı esas ve kaynakları araştırıp tetkik edenler böyle bir iddiada bulunmazlar. Mesela çağdaş hukuk alimlerinden ve eski İstanbul Üniversitesi Profesörlerinden Andreas Schvvarz, Roma Hukuku Dersleri adlı eserinde 647 İslam hukukunun Roma hukukuyla bir alakası olmadığını kesin bir dille ifade eder ve der ki: "Eski Türkiye hukukunun ve Türkiye hayatının, Roma hukukuyla hiçbir alakası olmadığını kaydetmek gerekir."648 Muhammed Yusuf Musa, batılı hukukçuların 1938 yılının Ağustos ayında Lahey'de toplanan "Çağdaş Hukuk Konferansına katılan üyelerin İslam hukuku ile ilgili olarak oy birliği ile almış oldukları kararı şöyle nakletmektedir: 1-İslam hukuku, yasama kaynaklarından birisidir. 2-İslam hukuku, canlıdır ve ilerlemeye elverişlidir. 3-İslam hukuku, başlı başına bir hukuk sistemidir ve hiç bir hukuktan mülhem değildir.649 İslam hukuku kaynağı, metodu ve bütün her türlü unsuru ile kendine özel olduğu için, Roma hukuku gibi beşeri hukuklara pek benzemez. Zira Romalılar için hukuk, değiştirilmesi her zaman mümkün olan, insan iradesinin teşkilatlanmış ifadesinden başka bir şey değildir. Demokratik bir devlette mesela iktidara gelen bir parti, kendinden evvelki bir partinin yaptığı kanunu, hukuka bir kutsiyet atfedilmeyip sadece maddi müeyyideye istinat ettirildiğinden bozabilir. İslam'da ise hukuk, dinden ayrılmış değildir… Bir kimse "Allah’tan başka Tanrı yoktur ve Muhammed onun elçisidir" dediği zaman bununla, hukukta Allah'ın mutlak hâkim olduğunu ve bütün hukukun en yüksek kaynağı olduğunu ifade etmiş olur. İslam’da her ne kadar kanun koyucu Allah ise de, onu tefsir ve tatbik etmek insana bırakılmıştır.650 _____________________________________________ 642 Ömer Nasuhi Bilmen, Hukukı İslamiyye, I, 8 643 M. Fuad Köprülü, İslam Medeniyeti Tarihi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara-1963, s. 293. 644 Ömer Nasuhi Bilmen, a.g.e. I, 323-325. 645 Corci Zeydan, İslam Medeniyeti Tarihi, Çev: Zeki Meğamiz, Er- Tu Matbaası, İstanbul-1976, III, 139. 646 Joseph Schacht, İslam Hukukuna Giriş, s. 9. 647 Bkz. Andeas Schvvarz, Roma Hukuku Dersleri. Kenan Matbaası, İstanbul-1943 648 Ali Himmet Berki, Hukuk Tarihinden İslam Hukuku, s. 5. 649 Muhammed Yusuf Musa Fıkh-i İslam Tarihi, çev: Ahmet Meylani, Bayrak yayımcılık-Matbaacılık, İstanbul- 1983, s.14; Krş. Ömer Nasuhi Bilmen, a.g.e. I, 325-326; Ali Himmet Berki, Hukuk Tarihinden İslam Hukuku, s. 5; Abdülkerim Zeydan, İslam Hukukuna Giriş, s. 37; Ahmet Gürkan, a.g.e., s. 67. 650 Muhammed Hamidullah, İslam Hukuku Etüdleri, s. 119-121.


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık